Шүд унаж зүүдлэх
Шүд унаж зүүдлэх нь дэлхий даяар хамгийн түгээмэл зүүдний нэг юм. Олон уламжлал шүдийг гэр бүл, ойр дотны хүмүүстэй холбодог. Тиймээс энэ зүүд тэдэнтэйгээ илүү цаг өнгөрүүлэхийг сануулж байна гэж уншиж болно.
Шүд тань яаж унасан бэ?
Шүд өөрөө унасан бол
Хятадын эртний номд шүд өөрөө унахыг эцэг эхтэй холбодог. Эцэг эхтэйгээ уулзаж, бие нь ямар байгааг асуугаарай.
Унасан шүд дахин ургасан бол
Хятадын ном үүнийг үр хүүхэд, ач зээ өргөжихийн бэлгэ гэж үздэг. Артемидор ч шүд унаж шинээр ургахыг амьдрал өөрчлөгдөхтэй холбож, шинэ шүд ямар байгаагаар нь тэр өөрчлөлт сайн эсвэл муу болохыг тайлдаг байжээ.
Муудсан, цоорсон шүд унасан бол
Муудаж харласан шүд унахыг Артемидор зовлон, уур бухимдлаас ангижрахыг заана гэж үзжээ. Миллер харин цоорсон шүдийг ажил, бие хоёр тань хэт ачаалалд орохыг анхааруулсан гэж тайлсан.
Өртэй үедээ зүүдэлсэн бол
Артемидорын хэлснээр өртэй хүн энэ зүүдийг зүүдэлбэл өрөө барагдуулна.
Алтан шүдтэй болсон бол
Артемидор алтан шүдийг үг яриагаараа ажилладаг хүнд сайн гэж бичжээ.
Монгол ёсонд
Монголын зүүд шинжих ёсонд аян замд гарах гэж буй хүн шүд унаж зүүдэлбэл замдаа саад тотгортой тулгарахыг анхааруулдаг гэж үздэг. Шүд цус гаран унавал аливаа зүйлд илүү болгоомжтой байхыг сануулна.
Бусад уламжлалд
Эртний Грекийн Артемидор амыг гэр, шүдийг гэрийнхэн гэж тайлж, дээд шүд гэрийн хамгийн хүндтэй хүмүүсийг, доод шүд бусдыг нь заана гэж бичсэн. Зарим сайт энэ зүүдийг айдас төрүүлэхээр тайлдаг. Ийм тайлал ихэвчлэн 1901 онд хэвлэгдсэн Америкийн Миллерийн номоос орос зүүдний номоор дамжин орж ирсэн юм.
Судалгаа юу хэлдэг вэ
Канадын 1181 оюутны 19%, Хятадад судалгаанд оролцогчдын 39% нь шүд унах зүүд зүүдэлж байжээ. 2018 онд Израилийн судлаачид 210 оюутныг судлахад энэ зүүд сэрэх үед шүд, буйл, эрүү эмзэглэж чангардагтай холбоотой гарсан бол сэтгэлийн хямралтай хамаарал олдоогүй. Шүд унах зүүд олон давтагдаж, өглөө эрүү тань чангардаг бол шүдний эмчид үзүүлээрэй.
Холбоотой зүүд
Эх сурвалж: Монгол ёс («Зүүд шинжих монгол ёсон», «Буддын шашин дахь зүүдний тайлал», С. Дуламын «Монгол бэлгэдэл зүй»), Хятадын эртний зүүдний ном «Жоу гүний зүүдний тайлал», Артемидорын «Зүүдний тайлал» (эртний Грек, МЭ II зуун), Г. Х. Миллерийн «Арван мянган зүүдний тайлал» (АНУ, 1901), Т. Нильсен нарын түгээмэл зүүдний судалгаа (Канад, 2003), Н. Розен, Н. Соффер-Дудек нарын шүд унах зүүдний судалгаа (Израиль, 2018).