Чөтгөр зүүдлэх
Чөтгөр зүүдлэхийг Миллер хуурамч зусардалт, бусдын урхинаас болгоомжлохыг сануулсан зүүд гэж үздэг. Хятадын эртний номд чөтгөртэй тулалдсан зүүд сайн, түүнд цохиулах нь таагүй.
Чөтгөр юу хийж байсан бэ?
Гоёмсог хувцастай чөтгөр урьсан бол
Чөтгөр гоёмсог хувцасласан, гялалзсан эрдэнэс зүүсэн том биетэй хүн болж, таныг гэртээ урьж ятгавал Миллер ёс суртахуунгүй хүмүүс зусардлаар таныг унагах гэж байгааг анхааруулдаг.
Чөтгөр таныг хөөсөн бол
Чөтгөрт хөөгдөхийг Миллер найзын дүр эсгэсэн дайснуудын урхинд орохоос сэрэмжлүүлсэн зүүд гэж тайлжээ.
Чөтгөрийг ялсан бол
Чөтгөрийг алахыг Миллер муу нөхдөөсөө холдож, илүү ариун журамтай амьдрахын бэлгэ гэжээ. Хятадын номд ч чөтгөртэй тулалдах нь урт наслахыг заадаг.
Чөтгөрөөс өөрийгөө хамгаалсан бол
Чөтгөрөөс өөрийгөө хамгаалахыг оролдох нь хувиа хичээсэн таашаалын боолчлолоос ангижирч, бусдад хүртэх ёстойг нь өгөхөөр зүтгэхийг илтгэнэ гэж Миллер бичжээ.
Чөтгөр баялаг, эрх мэдлийн дүрээр ирсэн бол
Чөтгөр эд баялаг, эрх мэдлийн дүрээр ирвэл нөлөөгөө эв найрамдал, бусдын сайн сайхны төлөө ашиглаж чадахгүй байхыг Миллер анхааруулжээ. Ном зохиолын дүрээр ирвэл зусарчдаас болгоомжлохыг сануулдаг.
Чөтгөрт цохиулсан бол
Чөтгөр, сүнсэнд цохиулахыг Хятадын ном маш таагүй зүүд гэдэг.
Монгол ёсонд
Монголын зүүд шинжих ёсонд айдас төрүүлсэн зүүд, шөнө дунд зүүдэлсэн зүүдийг шулмас, мангасын мэх гэж үздэг. Харин үүрээр зүүдэлсэн тод зүүдийг л шинжих ёстой гэдэг.
Холбоотой зүүд
Эх сурвалж: Г. Х. Миллерийн «Арван мянган зүүдний тайлал» (АНУ, 1901), Хятадын эртний зүүдний ном «Жоу гүний зүүдний тайлал», Монгол ёс («Зүүд шинжих монгол ёсон», «Буддын шашин дахь зүүдний тайлал», С. Дуламын «Монгол бэлгэдэл зүй»).