Өөрөө үхэж зүүдлэх
Өөрөө үхэж зүүдлэх нь айдас төрүүлдэг ч олон уламжлалд эсрэг утгатай. Монгол ёс, Хятадын эртний ном хоёулаа үүнийг урт наслахын бэлгэ гэж тайлдаг. Миллер ч үхлийн тухай зүүдийг шууд утгаар нь ойлгож болохгүй гэж анхааруулжээ.
Зүүдэндээ юу болсон бэ?
Таныг нас барсан гэж ярьсан бол
Хятадын номд хүмүүс таныг нас барсан гэлцэхийг сонсвол урт наслана гэж бичжээ.
Өөрийгөө үхэж байхыг харсан бол
Миллерийн тайлбараар өөрийгөө үхэж байхыг харах нь сайн бодол, үйлсээ муу зүйлээр солихгүй байхыг сануулдаг. Ийм зүүд олонтаа хүлээлт, сорилттой үе дуусах эсвэл эхлэхийг заадаг гэж тэр бичжээ.
Ойр хүнээ үхэж байхыг харсан бол
Ойр дотны хүн тань үхэх гэж зовж байхыг харвал зохисгүй бодол, үйлдлээсээ татгалзахыг сануулна гэж Миллер үзжээ. Найз, хамаатныхаа үхлийн тухай сонсох нь тэднээс таагүй мэдээ ирэхийг заадаг гэжээ.
Дайсан тань үхсэн бол
Дайсан эсвэл жигшмээр зүйлийн үхлийг харвал муу зуршлаа даван туулж, өөртөө болон найз нөхөддөө баяр баясгалан авчирч магадгүй гэж Миллер тайлжээ.
Монгол ёсонд
Монголын зүүд шинжих ёсонд хүн үхэх зүүдийг бэлгэ сайтай зүүдний бүлэгт оруулж, урт наслахыг заадаг гэж үздэг. Ийм урвуу тайлал ардын дунд түгээмэл ч зарим хүн үүнтэй санал нийлдэггүй.
Хэр түгээмэл вэ
Канадын 1181 оюутныг хамарсан 2003 оны судалгаагаар тэдний 24% нь өөрийгөө үхсэн гэж, 54% нь амьд байгаа хүнийг нас барсан гэж зүүдэлж байжээ.
Холбоотой зүүд
Эх сурвалж: Монгол ёс («Зүүд шинжих монгол ёсон», «Буддын шашин дахь зүүдний тайлал», С. Дуламын «Монгол бэлгэдэл зүй»), Хятадын эртний зүүдний ном «Жоу гүний зүүдний тайлал», Г. Х. Миллерийн «Арван мянган зүүдний тайлал» (АНУ, 1901), Т. Нильсен нарын түгээмэл зүүдний судалгаа (Канад, 2003).